Ghee, vloeibaar goud voor lichaam en geest

Ghee: vloeibaar goud voor lichaam en geest

Er zijn producten die een bijzondere plek verdienen in je dagelijks leven en ghee is daar één van. In de ayurveda wordt het gezien als “levenselixir”;  voedend, helend en zelfs spiritueel zuiverend. Het wordt niet zomaar “vloeibaar goud” genoemd: het heeft een diepe, eeuwenoude betekenis die verder gaat dan de keuken.

In de westerse wereld is de relatie met vetten vaak een beetje een haat-liefdeverhouding. Het ene moment worden ze als ongezond bestempeld, het volgende moment zijn bepaalde vetten juist essentieel. Lightproducten en dieettrends hebben ons jarenlang geleerd vet zoveel mogelijk te vermijden, terwijl we nu steeds beter begrijpen dat vetten en vetzuren juist belangrijk zijn voor gezondheid, energie, celmembranen, hormonale balans, hersenfunctie en zelfs mentale helderheid. Ghee past daar perfect bij: een natuurlijk vet dat voedt en ondersteunt, op een manier die eeuwenlang in de ayurveda is gewaardeerd.

Wat is ghee eigenlijk?

Ghee is simpel gezegd “geklaarde boter”. Boter die langzaam is verhit totdat het water en de melkbestanddelen verdwenen zijn. Wat overblijft, is zuiver botervet met een heerlijke, nootachtige geur en smaak. De typische smaak kan echter best even wennen zijn.  Omdat het geen lactose meer bevat, is het licht verteerbaar. In de ayurveda staat ghee bekend als een smeuïge, voedende substantie die zowel lichaam als geest smeert, letterlijk en figuurlijk.

In de meeste winkels bij ons vind je ghee die gemaakt is van koemelk, en dat is ook het type dat de meeste mensen kennen. In de ayurvedische literatuur en wetenschappelijke studies worden echter veel meer soorten ghee beschreven, gemaakt van melk van onder andere buffel, geit, schaap, kameel en zelfs olifant. Elk type ghee heeft een iets andere samenstelling van vetten en voedingsstoffen en kan daardoor subtiel andere effecten hebben op smaak, spijsvertering en energie in het lichaam. Daarnaast bestaan er ook geïnfuseerde ghee-soorten, waarin kruiden zijn verwerkt. Denk aan brahmi ghee voor mentale helderheid of triphala ghee voor spijsvertering. Deze kruiden-ghee combineren de voedende eigenschappen van ghee met de specifieke helende kwaliteiten van de kruiden, waardoor ze zowel culinair als therapeutisch bijzonder zijn.

Waarom ghee zo geliefd is in de ayurveda

In de ayurvedische traditie is ghee niet zomaar een kookvet, maar een krachtbron voor balans. Ghee is “tridoshic”. De eigenschappen van ghee brengen de droogte van Vata, de hitte van Pitta en de zwaarte van Kapha in balans. Wel is voorzichtigheid geboden bij een hoog cholesterol of obesitas, en ghee wordt afgeraden bij een hoge hoeveelheid ama (toxines) in het lichaam.

Ghee voedt de weefsels (dhatus), versterkt het spijsverteringsvuur (agni) en bevordert ojas – de vitale levensessentie die zorgt voor glans, veerkracht en immuniteit. Wie ghee op de juiste manier gebruikt, ontwikkelt zowel innerlijke rust als lichamelijke kracht.

Een kleine waarschuwing over combinaties.

Een goede vertering is in de ayurveda van levensbelang. Wanneer de spijsvertering niet goed werkt, kunnen zelfs gezonde voedingsmiddelen belastend worden. Daarom worden bepaalde combinaties, zoals bv. zuivel met fruit, afgeraden. Hetzelfde geldt bij het gebruik van ghee: let steeds op met welke producten je het combineert, zodat het zijn voedende en zuiverende werking optimaal kan doen.

Hoewel ghee met bijna alles goed samengaat, zijn er in de ayurveda een paar combinaties die je beter kunt vermijden. De bekendste is ghee met honing in gelijke hoeveelheden, die mix kan de spijsvertering belasten en afvalstoffen vormen. Ook het combineren van ghee met te veel andere vetten of met koud water wordt afgeraden. De reden is simpel: ayurveda draait om harmonie, en sommige combinaties maken het lichaam juist onrustig in plaats van in balans.

Dus: Ghee is veel meer dan een kookvet. Het is een eeuwenoud hulpmiddel voor welzijn – fysiek, mentaal en spiritueel. Of je het nu gebruikt in de keuken, op je huid, tijdens meditatie of in je ochtendritueel: een beetje ghee brengt zachtheid, stabiliteit en glans in je dagelijks leven.

Zoals een ayurvedische leraar ooit tegen me zei: “Ghee voedt niet alleen het lichaam, maar ook de ziel.”