Spijsvertering & Voeding – ons innerlijke vuur voeden

Wat is een goede spijsvertering? Het vuurtje als metafoor

Een goede spijsvertering is  heel belangrijk. De voeding die we tot ons nemen moet goed verwerkt en opgenomen kunnen worden.  Ayurveda gebruikt het beeld van Agni, het spijsverteringsvuur. 

Vergelijk het spijsverteringsvuur gerust met een haardvuur dat je zo effectief mogelijk  brandend wil houden. Wat gooi je op het vuur?  Hoeveel?  En wat gooi je erop?

• Teveel hout in één keer → het vuur dooft.

• Te weinig hout → het vuur sterft langzaam uit.

• Te nat hout → rook, pruttel, ongemak.

• Het juiste hout, op het juiste moment → een stabiel, helder, warm vuur.

Net zoals een vuur zorg en aandacht nodig heeft, vraagt ook onze spijsvertering om de juiste omstandigheden. Balans is de sleutel.

Hoe bereik je een optimale spijsvertering?

Tijdens mijn lezing haalde ik verschillende factoren aan die bepalen hoe goed onze vertering werkt. Ayurveda kijkt altijd holistisch; er is nooit maar één oorzaak of één oplossing.  Heel wat algemene adviezen kunnen ons allemaal helpen. Toch kijkt Ayurveda altijd verder dan het algemene: naar wie jij bent, waar je staat in het leven en wat jouw lichaam op dit moment nodig heeft.  Zo ook met voeding. Die appel, die granen, tomaten, dat slaatje etc. zijn alhoewel bij ons als gezond "bestempeld" niet voor iedereen een aanrader...

Een aantal elementen die meespelen: 

1. Het soort voedsel

Eten dat past bij jouw dosha (Vata, Pitta, Kapha) ondersteunt je lichaam en voedt je Agni.  (hier kom ik in een volgende blog op terug)

2. De gebruiker

Leeftijd, constitutie, mentale gezondheid, ziekte of herstel bepalen allemaal hoe sterk jouw verteringsvuur is. 

3. Het bereidingsproces

Warm, gekookt, vers en met aandacht bereid voedsel wordt beter opgenomen.
Rauw, oud of zwaar verwerkt voedsel belast Agni. 

4. Voedselcombinaties

Sommige combinaties zijn moeilijker verteerbaar, zoals bv. yoghurt met fruit, zuivel en vis, melk en andere dierlijke eiwitten, granen en dierlijke eiwitten... 
Deze combinaties e.a. worden in de Ayurveda dan ook afgeraden. Goede combinaties ondersteunen het vuur; slechte veroorzaken “rook”—ongezonde ama (toxines). Door het gebruik van kruiden en specerijen kunnen bepaalde combinaties wel beter verteerbaar gemaakt worden.

Koude drank tijdens de maaltijd, vermindert/dooft de werking van je spijsverteringsvuur.  Zo is ook een ijsje na de maaltijd ayurvedisch gezien not done!

5. Het volume van je maaltijd

Een handige Ayurvedische richtlijn:
Eet een hoeveelheid die in twee handen (kommetje) past. (Je eigen handen ;) )
Dat is precies genoeg om Agni actief te houden zonder te overbelasten.

6. De plaats waar je eet

Eet in een rustige, aangename omgeving. Geen stress, geen schermen.
De ruimte waarin je eet alsook het gezelschap, beïnvloedt je innerlijke rust én je vertering.

7. Het seizoen & het moment van de dag

Ook de natuur heeft invloed:

• Zomer vraagt koelere, lichtere maaltijden. 

• Winter vraagt warm en voedend.
  En Pitta-tijd (rond de middag) is het moment waarop je Agni het krachtigst is. Volgens de Ayurveda wordt de belangrijkste maaltijd 's middags gegeten. Tijdens het ontbijt dient het vuurtje dat de hele nacht aan het smeulen was, terug aangewakkerd te worden. Een warm, voedzaam ontbijt is zeker een goed idee. Een kommetje koude yoghurt of een ijskoude smoothie echter...  Ook 's avonds wordt een lichte, warme maaltijd aanbevolen. Denk hierbij aan soep. 

8. Het tijdstip van eten

Laat voldoende tijd tussen maaltijden zodat de vorige maaltijd volledig kan verteren. Onverteerd voedsel stapelt zich op en belast Agni.

Tips voor een sterke spijsvertering (Agni)

Hieronder vind je eenvoudige maar krachtige Ayurvedische adviezen:

• Eet om aan je voedingsbehoefte te voldoen.

• Licht, warm ontbijt om Agni zacht te activeren.

• Lunch als hoofdmaaltijd (Pitta-tijd).

• Kauw 32 keer – vertering begint in de mond.

• Eet lokaal & seizoensgebonden.

• Eet volgens je dosha – maar luister vooral naar je lichaam.

• Eet mindful, zonder stress of afleiding.

• Eet niet als je boos, verdrietig of gestrest bent. Verteer eerst je emoties!

• Drink tussen maaltijden, niet tijdens.

• Maak een korte wandeling na het eten (± 15 min).

• Vermijd te veel rauw voedsel.

• Let op voedselcombinaties.

• Zorg dat elke maaltijd de 6 smaken bevat (zoet, zuur, zout, bitter, scherp, samentrekkend).  Wordt vervolgd.

Tot slot

Een sterke spijsvertering is volgens Ayurveda een van de fundamenten van gezondheid en welzijn. Door bewuster te eten, beter te luisteren naar ons lichaam en onze leefstijl af te stemmen op de natuurlijke ritmes, kunnen we ons innerlijke vuur helder en krachtig houden.